twitter facebook youtube instagram shop mail newsletter

Minidarmpjes


Met behulp van minidarmpjes (organoïden) kan voorspeld worden of een (combinatie van) medicijn(en), gericht op de oorzaak van CF in de cel, een positief effect gaat opleveren bij de desbetreffende patiënt.

Deze korte film is gemaakt door Ruud Bisseling (januari 2017). 

Onderzoekers en bedrijven kunnen op minidarmpjes testen of kandidaatmedicijnen werken of niet, voordat er onderzoek wordt gedaan met groepen patiënten. Ook op patiënten met zeldzame mutaties kan zo onderzoek worden gedaan. Normaal gesproken kunnen zij niet meedoen aan onderzoek, waar grotere groepen patiënten voor nodig zijn.

Nieuwe medicijnen kunnen ook op de minidarmpjes worden getest, om zo per patiënt telkens de optimale combinatie van medicijnen te vinden.

Onderzoek minidarmpjes

Het UMC Utrecht WKZ en het Hubrecht Instituut hebben een methode ontwikkeld om in het laboratorium uit darmcellen van CF-patiënten ‘stamcellen’ te isoleren. Deze stamcellen kunnen in het laboratorium heel lang bewaard blijven. Door het opkweken van stamcellen tot minidarmpje (organoïde) kan in het laboratorium worden onderzocht hoe goed iemand op nieuwe medicijnen reageert. Dit onderzoek maakt deel uit van het onderzoeksprogramma HIT CF. Meer informatie over HIT CF en HIT CF 2.0.

Het onderzoek is niet erg belastend voor patiënten. Er wordt eenmalig een hapje darmweefsel uit de endeldarm afgenomen (thermometermethode). In dat gedeelte van de darm zitten geen pijnsensoren. Het verdere onderzoek vindt plaats in het laboratorium.

zwelling_minidarm.1.jpg


Een illustratie van zwelling van organoiden na CFTR activatie. Organoiden bestaan uit een verzameling van cellen, waaronder stamcellen. 
Bron: promotieonderzoek Florijn Dekkers (PDF)

organoids.2.jpg


Minidarmpjes Bron: Hubrecht Organoid Technology 

Toepassing minidarmpjes

De Utrechtse onderzoekers hebben flinke stappen gezet. In februari 2019 werd bekend dat minidarmpjes de werkzaamheid van CF-medicijnen per patiënt goed kunnen voorspellen, op deze wijze is er dus een gepersonaliseerde test voorhanden. 

In dit artikel vind je (in het Engels) meer informatie over het onderzoek.       
In de RTL Nieuws uitzending van 20 februari is Vincent Gulmans van de NCFS aan het woord. 

Minidarmpjes in een biobank

Steeds meer personen met CF hebben al een stukje darmweefsel afgestaan. Uit dit weefsel worden stamcellen geïsoleerd om deze op te kweken tot minidarmpjes. Deze organoïden worden opgeslagen in een zogeheten biobank en kunnen worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. 

Patiënten die darmstamcellen laten afnemen, tekenen een overeenkomst voor het bewaren van de minidarmpjes en het gebruik ervan voor onderzoek.

Anno 2019 is er van +/- de helft van de mensen met CF in Nederland weefsel opgeslagen. Het streven is om dit aantal de komende jaren uit te breiden.